''ยาคลายกล้ามเนื้อ'' ใช้มากไป ทำลายระบบประสาท

Tolperisone เป็นยาคลายกล้ามเนื้อที่ถูกใช้บรรเทาเมื่อเกิดอาการปวดกล้ามเนื้อ แต่หากใช้ยาบ่อยเกินไปหรือใช้โดยไม่มีการดูแลจากแพทย์ อาจเสี่ยงต่อผลข้างเคียงและกระทบต่อระบบประสาท

เมื่อเกิดอาการปวดเนื้อปวดตัว ปวดกล้ามเนื้อ ไม่ว่าจะด้วยสาเหตุใดก็ตาม หนึ่งในวิธีที่ถูกเลือกใช้บรรเทาหรือแก้ไขอาการดังกล่าว นั่นคือการกินยาคลายกล้ามเนื้อ แต่ยาชนิดนี้มีผลข้างเคียงที่อาจกระทบกับร่างกายได้เช่นกัน

สาระน่ารู้จาก “คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล” มีคำแนะนำเกี่ยวกับสรรพคุณและข้อควรระวังของยาดังกล่าว เพื่อการใช้ยาอย่างปลอดภัย โดยยาคลายกล้ามเนื้อ Tolperisone เป็นยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลาง นิยมใช้ในผู้ป่วยที่มีภาวะกล้ามเนื้อหดเกร็ง อาทิ ผู้ป่วยปวดเมื่อยจากการออกกำลังกาย ผู้ป่วยโรคปลายประสาทอักเสบ หรือผู้ที่มีอาการปวดหลังเรื้อรัง ยานี้มักช่วยลดความตึงตัวของกล้ามเนื้อ ทำให้เคลื่อนไหวได้ดีขึ้น ลดความเจ็บปวด และปรับคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น

ข้อดีของยา Tolperisone คือมีผลกดระบบประสาทส่วนกลางน้อยกว่ายาคลายกล้ามเนื้อกลุ่มอื่น จึงทำให้ง่วงซึมน้อยกว่า จึงเหมาะกับคนที่ยังต้องใช้ชีวิตประจำวันตามปกติ อย่างไรก็ตาม การใช้ยานี้ต้องอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์ เพราะหากใช้ไม่เหมาะสม อาจส่งผลเสียในระยะยาว

กลไกการออกฤทธิ์ของยา Tolperisone

ยา Tolperisone ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลาง โดยการยับยั้งการรับความรู้สึกเจ็บปวดจากเส้นประสาทไปยังไขสันหลัง ช่วยลดการตอบสนองของรีเฟล็กซ์ในไขสันหลัง ทำให้กล้ามเนื้อที่ตึงและหดเกร็งคลายตัว

ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น เมื่อใช้ยา Tolperisone ต่อเนื่องหรือเกินขนาด

แม้ยา Tolperisone มีแนวโน้มปลอดภัยสูงกว่ายาบางชนิด แต่หากใช้ต่อเนื่องหรือใช้ในขนาดที่สูงเกินไป ก็จะก่อให้เกิดผลข้างเคียงได้ อาทิ

-ง่วงนอน

-อาการวิงเวียน ปวดศีรษะ

-คลื่นไส้

-กล้ามเนื้ออ่อนแรงสับสน

-เกิดอาการแพ้ยาในบางราย

ในกรณีที่ผู้ป่วยใช้ยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ อาจเกิดอันตรายจากการสะสมของตัวยาในร่างกาย หรือเกิดภาวะแทรกซ้อนที่ไม่พึงประสงค์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคตับ หรือไต

ผลกระทบจาการใช้ยาคลายกล้ามเนื้อบ่อย ๆ 

การใช้ยาคลายกล้ามเนื้ออย่างต่อเนื่องอาจส่งผลต่อสมองและระบบประสาทส่วนกลางได้ หากใช้ยา Tolperisone เป็นเวลานาน โดยไม่มีการติดตามจากแพทย์ อาจเกิดผลกระทบ เช่น ปฏิกิริยาตอบสนองช้าลง สมาธิลดลง หรือมีอาการง่วงนอนเรื้อรัง ซึ่งส่งผลต่อคุณภาพชีวิตในระยะยาว

ในบางกรณีอาจเกิดความเคยชินของระบบประสาท ทำให้ต้องใช้ยาปริมาณมากขึ้นเพื่อให้ได้ผลเท่าเดิม จึงควรใช้ยานี้เฉพาะเวลาที่จำเป็นเท่านั้น และต้องอยู่ภายใต้การควบคุมของแพทย์

ภาวะดื้อยา 

การใช้ยา Tolperisone ติดต่อกันนานเกินไป อาจทำให้เกิดภาวะดื้อยา คือร่างกายเริ่มไม่ตอบสนองต่อยาในขนาดเดิม ทำให้ต้องเพิ่มขนาดยาเพื่อให้ได้ผล ซึ่งจะเพิ่มความเสี่ยงต่อผลข้างเคียงและภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ

แม้ Tolperisone จะไม่ใช่ยาที่ออกฤทธิ์เสพติด แต่การใช้ต่อเนื่องโดยไม่จำเป็น ก็อาจทำให้เกิดการพึ่งพายาในระดับหนึ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มผู้ที่มีอาการปวดเรื้อรัง จึงควรเว้นระยะการใช้และประเมินอาการร่วมกับแพทย์เป็นระยะ

แนวทางการใช้ Tolperisone อย่างปลอดภัย

เพื่อความปลอดภัย ควรใช้ Tolperisone เฉพาะเมื่อแพทย์สั่ง และไม่ควรใช้ติดต่อกันนานเกินไป หากมีอาการดีขึ้นแล้ว ควรหยุดใช้ตามคำแนะนำ ไม่ควรปรับขนาดยาเอง หรือใช้ยาเดิมซ้ำเมื่ออาการกลับมาโดยไม่ปรึกษาแพทย์

การติดตามผลการรักษาเป็นระยะ การสังเกตอาการข้างเคียง และการแจ้งแพทย์หากมีอาการผิดปกติ เป็นสิ่งสำคัญมาก เช่นเดียวกับการดูแลสุขภาพโดยรวม เช่น พักผ่อนให้เพียงพอ ยืดเหยียดกล้ามเนื้อสม่ำเสมอ และหลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่กระตุ้นให้กล้ามเนื้อเกร็งซ้ำ

ทางเลือกอื่นแทนยา Tolperisone

หากไม่ต้องการพึ่งยา Tolperisone เป็นประจำ ยังมีทางเลือกอื่นที่สามารถช่วยลดอาการเกร็งหรือปวดกล้ามเนื้อได้ อาทิ การทำกายภาพบำบัด การใช้ความร้อน-ความเย็น การออกกำลังกายแบบยืดกล้ามเนื้อ หรือเทคนิคการผ่อนคลาย อาทิ การนวด การฝังเข็ม นอกจากนี้ยังมีสมุนไพรบางชนิดที่ช่วยลดอาการปวดกล้ามเนื้อได้ เช่น ยานวดขมิ้นชัน ยานวดไพล แต่ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้เสมอ โดยเฉพาะในผู้ที่มีโรคประจำตัว เพราะสมุนไพรบางชนิดอาจมีปฏิกิริยากับยาแผนปัจจุบัน

Tolperisone เป็นยาคลายกล้ามเนื้อที่มีประสิทธิภาพและปลอดภัยเมื่อใช้อย่างเหมาะสม แต่การใช้ยาบ่อยเกินไปหรือใช้โดยไม่มีการดูแลจากแพทย์ อาจเสี่ยงต่อผลข้างเคียง ภาวะดื้อยา และผลกระทบต่อระบบประสาท ดังนั้น การเลือกใช้ยาอย่างรู้เท่าทัน พร้อมพิจารณาทางเลือกอื่นควบคู่กัน คือแนวทางที่ช่วยให้เราดูแลกล้ามเนื้อได้อย่างปลอดภัยในระยะยาว

ที่มา : 'ยาคลายกล้ามเนื้อ' ใช้มากไป ทำลายระบบประสาท | เดลินิวส์