ตรุษจีนปีมังกร ไหว้ “ศาลเจ้าปู่-ย่า” อุดรธานี เสริมมงคลรับปีใหม่
ใกล้ถึง “เทศกาลตรุษจีน” หรือ “เทศกาลปีใหม่” ของชาวจีนและพี่น้องชาวไทยเชื้อสายจีน ซึ่งในปี 2567 นี้ วันตรุษจีน หรือวันขึ้นปีใหม่ตรงกับวันเสาร์ที่ 10 กุมภาพันธ์ ช่วงนี้หลายคนเลยเริ่มตระเวนออกไหว้พระ ไหว้เจ้า เพื่อความเป็นสิริมงคลในเทศกาลตรุษจีนนี้
และหากว่าใครมีโอกาสมาที่
“อุดรธานี” แล้วอยากแวะไหว้เจ้าเพิ่มความมงคล ชวนมาที่ “ศาลเจ้าปู่-ย่า” ศาลเจ้าเก่าแก่อันเป็นที่เคารพนับถือของชาวไทยเชื้อสายจีนในจังหวัดอุดรธานี
ตามประวัติศาลเจ้าปู่-ย่า มีข้อมูลเล่าว่า ประมาณปี 2488 กลุ่มพ่อค้าชาวจีนในจังหวัดอุดรธานี ได้อัญเชิญผงธูปที่เรียกกันว่า “ผงมงคล” หรือ “ผงอิทธิเจ” แห่งองค์เทพเจ้าปู่จากใต้ร่มไม้ใหญ่ทางทิศตะวันตกของอุดรธานีในเส้นทางที่มุ่งไปสู่อำเภอหนองบัวลำภู (ปัจจุบันคือจังหวัดหนองบัวลำภู) ซึ่งมีภูมิประเทศที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยขุนเขา หนองน้ำ และต้นไม้ใหญ่ เป็นลักษณะพื้นที่ที่มีสิ่งศักดิ์สิทธิ์สถิตอยู่ตามตำราโหราศาสตร์จีน จึงได้อัญเชิญมาประทับที่ศาลไม้เล็กๆ ใต้ต้นไม้ใหญ่ริมฝั่งหนองบัว ในเมืองอุดรธานี ซึ่งก็คือบริเวณศาลเจ้าในปัจจุบัน และต่อมาหลังจากที่ได้มีการบูรณะศาลขึ้นมาใหม่ ได้มีพ่อค้าชาวจีนที่ศรัทธาถวายรูปปั้นองค์เจ้าปู่-เจ้าย่า ให้เป็นที่เคารพสักการะสืบต่อมา
ภายในบริเวณศาลเจ้ามีจุดสักการะทั้งหมด 6 จุดด้วยกัน โดยทางศาลเจ้าได้ทำป้ายแนะนำลำดับและขั้นตอนการไหว้ไว้อย่างละเอียด ดังนี้
1. ศาลเทพยดาฟ้าดิน เป็นสถานที่กราบไว้สักการะเหล่าเทพยดาที่อยู่บนสรวงสวรรค์ เสาทีกง สร้างขึ้นเมื่อปี 2544 มีความสูง 14.4 เมตร
2. องค์เจ้าปู่-เจ้าย่า ภายในเป็นศาลที่ประดิษฐานองค์เจ้าปู่-เจ้าย่า โดยลูกหลานชาวอุดรธานีจะมากราบไหว้ขอพรเพื่อความเป็นสิริมงคล ในความเชื่อเรื่องความศักดิ์สิทธิ์ ได้ชื่อว่ามีความศักดิ์สิทธิ์มาก ขอสิ่งใดก็มักสมความปรารถนาตามที่ขออยู่เสมอ
3. ศาลเจ้าพ่อหนองบัว เนื่องจากที่ตั้งของศาลเจ้าปู่-ย่า ตั้งอยู่ริมหนองบัว จึงได้มีการอัญเชิญเจ้าพ่อหนองบัว มาสถิตย์อยู่ภายในศาลเจ้า ตามความเชื่อตั้งแต่ก่อตั้งศาลเจ้าปู่-ย่า อุดรธานี ขึ้นมาใหม่ๆ
4. ศาลเจ้าที่ (ตี่จู้เอี๊ยะ) ตี่จู้เอี๊ยะ หรือ เจ้าที่เจ้าทาง คือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่คอยปกปักรักษาดูแลบริเวณซาลเจ้าปู่-ย่า และบริเวณหนองบัวโดยรอบ
5. พระสังกัจจายน์ ได้ถูกขุดพบใต้ต้นไทรในบริเวณศาลเจ้าปู่-ย่า เมื่อปี 2530 เชื่อกันว่า ท่านจะบันดาลโชคลาภ ความร่ำรวย ความรุ่งเรือง ความอุดมสมบูรณ์ สติปัญญา และเสน่ห์เมตตามหานิยม เพื่อกิจการค้าขาย การเจรจา และการดำเนินธุรกิจ จะประสบความสำเร็จและความเจริญ
6. องค์เทพฉั่งง่วนส่วย เป็นองค์เทพที่เชี่ยวชาญในการปราชญ์เป็นอย่างยิ่ง เป็นที่นิยมสักการะของนักเรียน นักศึกษา ก่อนการไปสมัครสอบครั้งสำคัญ
สักการะขอพรกันครบทุกจุดแล้ว เดินไปไม่ไกลจากศาลเจ้ายังมีสิ่งสำคัญที่ไม่ควรพลาดชมอีกอย่างหนึ่งก็คือ “ศูนย์วัฒนธรรมไทย-จีน อุดรธานี” ซึ่งสร้างโดยมูลนิธิศาลเจ้าปู่-ย่า อุดรธานี ศูนย์วัฒนธรรมแห่งนี้จัดแสดงเรื่องราวของชาวจีนที่เดินทางมาค้าขายในเมืองอุดรฯ ตั้งแต่ปี 2442 จนได้ลงหลักปักฐานสร้างชุมชนชาวจีนแห่งแรกขึ้นบริเวณตลาดเก่า ซึ่งยังคงเหลือร่องรอยของความเจริญให้เห็นผ่านอาคารเก่าหลังสุดท้ายอายุกว่า 100 ปี ที่ตลาดเก่าไว้เป็นหลักฐาน ก่อนที่เมืองจะขยายตัว จึงได้ย้ายจากตลาดเก่ามายังตลาดใหม่ (สี่แยกตลาดเทศบาล 1)
ภายในศูนย์วัฒนธรรมฯ ยังได้บอกเล่าเรื่องราวของกลุ่มพ่อค้าชาวจีนซึ่งกลายมาเป็นคนไทยเชื้อสายจีนและได้ช่วยสร้างเศรษฐกิจในเมืองอุดรให้เจริญเติบโตมาจนปัจจุบัน อีกทั้งยังมีเรื่องราวของงานประเพณีประจำปีที่สำคัญเพื่อเฉลิมฉลององค์เทพเจ้าปู่-ย่า มีการจำลองขบวนแห่องค์เจ้าปู่-ย่า ไปชมงิ้วประจำปี ให้ได้ชมกัน อีกทั้งยังมีนิทรรศการของขงจื่อ ปราญช์ชาวจีนคนสำคัญที่ชาวจีนยกย่องอีกด้วย
ไม่เพียงภายในห้องจัดแสดงนิทรรศการเท่านั้นที่น่าสนใจ แต่ภายนอกศูนย์วัฒนธรรมฯ ก็ยังจัดตกแต่งสวนแบบจีนอย่างสวยงาม ตกแต่งด้วยไม้มงคลของจีนมากมาย อาทิ ต้นเครามังกร ต้นหลิว ต้นไผ่ดำ ประทัดจีน ฯลฯ และรายล้อมด้วยสระบัว และบ่อปลาคาร์ปจักรพรรดิ ซึ่งรอบสระบัวยังมีประติมากรรมนูนสูงบอกเล่าเรื่องราวตำนานสุดยอด 24 กตัญญูของแผ่นดินจีน พร้อมคำบรรยาย (ภาษาไทย-จีน) ให้ได้อ่านศึกษากันด้วย
เรียกว่ามาที่นี่แล้ว เหมือนกับได้เดินอยู่ที่เมืองจีน และใครชอบถ่ายรูปสวยๆ ที่นี่ก็มีบริการเช่าชุดจีนโบราณ จะได้ใส่มาถ่ายรูปให้เข้ากับบรรยากาศของที่นี่ด้วย
